Beter gedrag in de klas? Voorkom conflicten!

Relatie basisschoolkinderen, ADHD, leraar, onderwijs, onderwijzer, lerares, speciaal basisonderwijs

 

De relatie die basisschoolkinderen hebben met hun leerkracht en hun medeleerlingen, beïnvloedt hun gedrag in de klas. Die bevinding gaat ook op in het speciaal onderwijs, ontdekte onderzoeker Linda Breeman. Daarbij bleek het effectiever voor de leerkracht om een conflictrelatie te voorkómen dan te investeren in een positief contact. 

 

Aan het onderzoek deden 340 jongens mee met een gemiddelde leeftijd van 10 jaar, afkomstig van elf scholen in het speciaal basisonderwijs. Allemaal waren ze gediagnosticeerd met een psychiatrische stoornis, met als meest voorkomende ADHD (aandachtstekortstoornis), ASS (autismespectrumstoornis) of een gedragsprobleem.

 

De jongens en hun docenten vulden 3 keer in het schooljaar vragenlijsten in. Gedragsproblemen werden gemeten door aan de kinderen te vragen welke klasgenoten slecht luisterden naar de docent. De relatie tussen leerkracht en leerling werd gescoord door de docent een vragenlijst in te laten vullen over de betrokkenheid en conflicten met hun leerlingen. Relaties tussen klasgenoten werden gemeten door de jongens te vragen wie ze wel en niet aardig vonden. 

 

Minder populair door slecht gedrag

Leerkrachten laten zich niet uit het veld slaan door negatief en ongehoorzaam gedrag, zo bleek. Dat had geen effect op de relatie tussen hen en de leerling. Deze docenten kiezen bewust om te werken met leerlingen met gedragsproblemen en krijgen daarvoor aanvullende scholing, zo verklaren de onderzoekers dit. Slecht gedrag had wel effect op de relatie tussen de leerlingen onderling; leeftijdsgenoten vonden deze kinderen minder aardig. En niet aardig gevonden worden door klasgenoten bleek de gedragsproblemen weer te verergeren. Een vicieuze cirkel dus.

 

Gedragsproblemen horen er in het speciaal onderwijs tot op zekere hoogte bij. Maar hoe voorkom je nu dat deze verergeren? Breeman en collega’s ontdekten dat bij een conflictrelatie tussen docent en leerling opstandig gedrag toenam. Daarentegen zorgde een goede relatie niet dat die gedragsproblemen verminderden. Een leerkracht kan dus beter een conflictrelatie voorkomen dan een al bestaand conflict bestrijden. Dat kost veel energie maar levert weinig op.

 

Sociale vaardigheden vergroten

Ook bij de relaties van kinderen onderling, heeft een negatief contact meer invloed op de ontwikkeling van gedragsproblemen dan een positief contact. Voor de praktijk betekent dat dat docenten er goed aan doen om conflicten en een slechte sfeer in de klas te verminderen, door bijvoorbeeld de kinderen sociaal vaardiger te maken. Maar ook door ze te helpen om anders te kijken naar het gedrag van hun medeleerlingen, zodat ze de relatie met hen positiever ervaren. Daarmee kunnen ze erger probleemgedrag verminderen.

 

 

Origineel artikel:

Breeman, L.D., Van Lier, P.A.C., Wubbels, T., Verhulst, F.C., Van der Ende, J., Maras, A., Hopman, J.A.B., & Tick, N.T. (2015). Developmental links between disobedient behavior and social classroom relationships in boys with psychiatric disorders in special education. Journal of Abnormal Psychology, 43(4), 787-799.